Prace niebezpieczne
Szelki bezpieczeństwa i sprzęt do pracy na wysokości – rodzaje, dobór i przegląd
Szelki bezpieczeństwa to tylko jeden element systemu chroniącego przed upadkiem. Działa on dopiero wtedy, gdy punkt kotwiczący, łącznik, amortyzator i wolna przestrzeń pod pracownikiem są dobrane do konkretnego zadania.
Najważniejsze w skrócie
- System ochrony przed upadkiem składa się z punktu kotwiczącego, podsystemu łącząco-amortyzującego i szelek (EN 361).
- Pas biodrowy do pracy w podparciu nie chroni przed upadkiem – do zatrzymania upadku służą wyłącznie szelki.
- Sprzęt przechodzi przegląd okresowy co najmniej raz na 12 miesięcy, a po zatrzymaniu upadku jest wycofywany do oceny lub utylizacji.
Z czego składa się system ochrony przed upadkiem z wysokości?
Pracą na wysokości jest praca na powierzchni położonej co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi, jeśli nie ma stałych osłon. Pierwszeństwo mają środki zbiorowe, np. balustrady i podesty. Sprzęt indywidualny stosuje się, gdy ryzyka nie da się w ten sposób wyeliminować.
Kompletny system musi zatrzymać upadek, ograniczyć siłę działającą na ciało i umożliwić szybkie podjęcie ratownictwa. Każdy element powinien mieć oznaczenie CE, właściwą normę i instrukcję producenta.
Rodzaje sprzętu do pracy na wysokości i normy
Oznaczenie normy na wyrobie podpowiada jego przeznaczenie. Elementy różnych producentów można łączyć tylko wtedy, gdy dopuszcza to instrukcja.
| Norma | Element | Do czego służy |
|---|---|---|
| EN 361 | Szelki bezpieczeństwa | Jedyny element utrzymujący ciało przy zatrzymaniu upadku |
| EN 355 | Amortyzator | Ogranicza siłę hamowania do bezpiecznego poziomu |
| EN 354 | Linka bezpieczeństwa | Łączy szelki z punktem kotwiczącym |
| EN 360 | Urządzenie samohamowne | Linka zwijana z automatyczną blokadą – mniejsza droga hamowania |
| EN 353-1 / 353-2 | Urządzenie samozaciskowe na prowadnicy | Praca na drabinach i konstrukcjach pionowych |
| EN 362 | Łączniki (karabińczyki) | Łączenie elementów systemu |
| EN 795 | Urządzenia kotwiczące | Punkty i liny kotwiczące o odpowiedniej wytrzymałości |
| EN 358 | Pas do pracy w podparciu | Ustalanie pozycji – nie zatrzymuje upadku |
Jak dobrać szelki i podsystem łączący?
Dobór zaczyna się od oceny zadania: gdzie jest punkt kotwiczący, jak daleko pracownik się przemieszcza, czy występują ostre krawędzie i ile jest wolnej przestrzeni pod stanowiskiem. Linka z amortyzatorem wymaga zwykle kilku metrów wolnej przestrzeni, natomiast urządzenie samohamowne zatrzymuje upadek na krótszym odcinku.
Szelki muszą być dopasowane rozmiarem i wyregulowane tak, aby taśmy przylegały do ciała. Przy pracy w pozycji wymagającej podparcia stosuje się szelki z pasem biodrowym, a przy pracach spawalniczych – elementy odporne na wysoką temperaturę.
- punkt kotwiczący możliwie powyżej miejsca pracy
- sprawdzenie wolnej przestrzeni pod stanowiskiem wg instrukcji
- rodzaj łącznika do konkretnego punktu i ruchu pracownika
- dopasowanie rozmiaru szelek i próba zawieszenia
- plan ratowniczy – zawieszenie w szelkach musi trwać jak najkrócej
Przegląd sprzętu do pracy na wysokości – jak często?
Użytkownik sprawdza sprzęt przed każdym użyciem. Przegląd okresowy wykonuje osoba kompetentna co najmniej raz na 12 miesięcy lub częściej, jeżeli tak wskazuje producent (EN 365). Wynik zapisuje się w karcie sprzętu razem z numerem seryjnym, datą produkcji i datą pierwszego użycia.
Sprzęt, który zatrzymał upadek, natychmiast wycofuje się z użytkowania. Wycofuje się go także po przekroczeniu okresu użytkowania określonego przez producenta albo gdy budzi jakiekolwiek wątpliwości.
- przecięcia, przetarcia i przebarwienia taśm
- przerwane szwy i aktywowany wskaźnik upadku
- korozja lub odkształcenie klamer i łączników
- uszkodzona osłona amortyzatora
- nieprawidłowe zwijanie lub blokowanie urządzenia samohamownego
Wzory do pobrania
Wzory pomocnicze w formacie Word. Przed użyciem dopasuj je do swojej firmy i sprawdź zgodność z aktualnymi przepisami.
Źródła i dalsza lektura
Powiązana usługa
Nadzór BHP nad pracami na wysokości
Ocenimy zadanie, dobór sprzętu, punkty kotwiczące i plan ratowniczy oraz przeszkolimy pracowników.
Poznaj zakres usługiCzytaj dalej
Powiązane poradniki
FAQ
Pytania związane z tematem
Od jakiej wysokości trzeba stosować szelki bezpieczeństwa?+
Pracą na wysokości jest praca co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Szelki stosuje się wtedy, gdy nie ma stałych osłon chroniących przed upadkiem, a ryzyka nie da się ograniczyć środkami zbiorowymi.
Jak często robi się przegląd szelek bezpieczeństwa?+
Co najmniej raz na 12 miesięcy przez osobę kompetentną, a przed każdym użyciem – przez użytkownika. Producent może wymagać częstszych przeglądów.
Ile lat można używać szelek bezpieczeństwa?+
Okres użytkowania określa producent w instrukcji. Niezależnie od daty szelki wycofuje się po zatrzymaniu upadku lub po stwierdzeniu uszkodzeń.
Czy pas biodrowy wystarczy do pracy na wysokości?+
Nie. Pas do pracy w podparciu (EN 358) służy do ustalania pozycji. Do zatrzymania upadku stosuje się szelki bezpieczeństwa EN 361.