Środki ochrony indywidualnej

Przegląd zawiesi tekstylnych – jak często, kto go wykonuje i kiedy wycofać zawiesie

Zawiesie tekstylne wygląda na prosty pas, ale od jego stanu zależy bezpieczeństwo każdego podnoszonego ładunku. Wystarczy przecięcie krawędzi, nieczytelna etykieta albo ślad po odprysku spawalniczym, aby zawiesie przestało nadawać się do pracy.

Aktualizacja: 27 września 20268 min czytania

Najważniejsze w skrócie

Zawiesie sprawdza użytkownik przed każdym użyciem, a przegląd okresowy wykonuje osoba kompetentna co najmniej raz na 12 miesięcy.
Brak lub nieczytelność etykiety oznacza wycofanie zawiesia – bez niej nie da się ustalić udźwigu.
Udźwig zmienia się zależnie od sposobu wiązania, dlatego trzeba czytać tabelę na etykiecie, a nie tylko wartość WLL.

Jak czytać etykietę zawiesia tekstylnego?

Zawiesia pasowe są wykonywane zgodnie z normą PN-EN 1492-1, a zawiesia wężowe (okrągłe) – z PN-EN 1492-2. Na wszytej etykiecie producent podaje m.in. dopuszczalne obciążenie robocze (WLL), długość nominalną, materiał, numer identyfikacyjny, datę produkcji, normę i oznaczenie CE.

Kolor etykiety informuje o materiale: niebieska oznacza poliester, zielona – poliamid, brązowa – polipropylen. Materiał ma znaczenie przy kontakcie z chemikaliami, ponieważ poszczególne włókna inaczej reagują na kwasy i zasady. Kolor samego zawiesia zwykle odpowiada udźwigowi (np. fioletowy 1 t, zielony 2 t, żółty 3 t), ale zawsze rozstrzyga etykieta.

Infografika Vesta BHP: niebieska etykieta zawiesia wężowego EN 1492-2 z udźwigiem WLL 3000 kg, długością 2,0 m, numerem seryjnym, datą produkcji, materiałem poliester, znakiem CE i tabelą udźwigu dla czterech sposobów wiązania — Przykładowa etykieta zawiesia wężowego: każde pole ma znaczenie przy przeglądzie, a tabela piktogramów pokazuje udźwig dla różnych sposobów wiązania.

Jak zmienia się udźwig zależnie od sposobu wiązania?

Wartość WLL dotyczy podnoszenia prostego. Przy wiązaniu na zacisk, w koszu lub w układzie dwucięgnowym obowiązują współczynniki podane przez producenta. Kąt rozwarcia cięgien powyżej 60° nie jest dopuszczalny w typowych tabelach.

Poniższe współczynniki odpowiadają przykładowej etykiecie z udźwigiem 3000 kg. Zawsze stosuj wartości z etykiety konkretnego zawiesia.

Przykładowe udźwigi zawiesia o WLL 3000 kg
Sposób wiązania	Współczynnik	Udźwig
Proste	1,0	3000 kg
Na zacisk (pętla zaciskowa)	0,8	2400 kg
W koszu, cięgna pionowe	2,0	6000 kg
W koszu, kąt 0–45°	1,4	4200 kg
W koszu, kąt 45–60°	1,0	3000 kg

Kiedy zawiesie należy wycofać z użytkowania?

Zawiesie wycofuje się, gdy uszkodzenie może obniżyć jego wytrzymałość albo nie da się ustalić jego parametrów. Uszkodzonego zawiesia nie naprawia się we własnym zakresie – trzeba je trwale oznaczyć i zniszczyć, aby nie wróciło do obiegu.

Węzeł na zawiesiu znacząco obniża jego nośność, a ostra krawędź ładunku bez narożnika ochronnego potrafi przeciąć taśmę przy obciążeniu znacznie niższym od WLL.

brak lub nieczytelna etykieta
przetarcia, przecięcia, rozdarcia i przebicia
wyprucia szwów i uszkodzone pętle
wyciągnięte lub rozpulchnione włókna
stopienia, przegrzania i odpryski spawalnicze
odbarwienia i usztywnienia po kontakcie z chemikaliami
w zawiesiu wężowym – uszkodzona osłona i widoczny rdzeń

Tablica Vesta BHP „Kontrola zawiesi tekstylnych” ze zdjęciami dwunastu uszkodzeń wymagających wycofania zawiesia, listą warunków, których należy unikać, opisem etykiety i informacją o przeglądzie co najmniej raz w roku — Tablica kontrolna: uszkodzenia dyskwalifikujące zawiesie i warunki skracające jego żywotność. Warto wywiesić ją przy miejscu przechowywania zawiesi.

Jak często i kto wykonuje przegląd zawiesi?

Przed każdym użyciem zawiesie ogląda osoba, która go używa – najczęściej hakowy lub operator. Niezależnie od tego co najmniej raz na 12 miesięcy przegląd okresowy wykonuje osoba kompetentna, wyznaczona przez pracodawcę i przygotowana do oceny osprzętu. Przy intensywnej eksploatacji, kontakcie z chemią lub pracy w trudnych warunkach odstępy warto skrócić.

Zawiesia tekstylne są osprzętem, a nie urządzeniem technicznym, więc nie podlegają badaniom UDT. Wynik przeglądu trzeba jednak udokumentować – najprościej w karcie zawiesia albo w rejestrze osprzętu z numerem identyfikacyjnym.

Identyfikacja
Odczytaj numer, WLL, materiał i datę produkcji z etykiety.
Oględziny
Sprawdź całą długość z obu stron, krawędzie, szwy i pętle.
Ocena
Porównaj stan z kryteriami wycofania i instrukcją producenta.
Zapis
Wpisz wynik i datę kolejnego przeglądu, a wycofane zawiesie oznacz i zniszcz.

Kontroler w kasku i rękawicach sprawdza krawędź żółtego zawiesia pasowego na stole warsztatowym, obok leży formularz przeglądu — Przegląd okresowy obejmuje całą długość taśmy, szwy, pętle, etykietę i zapis wyniku w karcie zawiesia.

Jak używać i przechowywać zawiesia, żeby dłużej służyły?

Na trwałość zawiesia najczęściej wpływają warunki pracy, a nie wiek. Przechowuj zawiesia czyste i suche, z dala od słońca, źródeł ciepła i chemikaliów, najlepiej na wieszakach.

stosuj narożniki i osłony przy ostrych krawędziach
nie wiąż węzłów, nie skręcaj i nie przeciągaj zawiesia spod ładunku
nie przeciążaj zawiesia i nie łącz go z niedopasowanym osprzętem
nie podpisuj taśmy markerem ani rozpuszczalnikiem
chroń przed piaskiem, który ściera włókna poliestrowe

Wzory do pobrania

Wzory pomocnicze w formacie Word. Przed użyciem dopasuj je do swojej firmy i sprawdź zgodność z aktualnymi przepisami.

Wzór karty przeglądu zawiesia tekstylnego (DOCX)Dane zawiesia, 10 kryteriów kontroli, wynik przeglądu i data kolejnej kontroli.

Źródła i dalsza lektura

Powiązana usługa

Nadzór BHP nad pracami transportowymi

Sprawdzimy organizację prac przeładunkowych, ewidencję osprzętu i przygotujemy procedurę kontroli zawiesi.

Poznaj zakres usługi

Czytaj dalej

Powiązane poradniki

BHP w magazynie Szelki bezpieczeństwa i sprzęt do pracy na wysokości Bezpieczeństwo maszyn

FAQ

Pytania związane z tematem

Jak często robi się przegląd zawiesi pasowych?+

Przed każdym użyciem zawiesie sprawdza użytkownik, a przegląd okresowy przez osobę kompetentną wykonuje się co najmniej raz na 12 miesięcy, częściej przy intensywnej pracy lub trudnych warunkach.

Kto może wykonać przegląd zawiesi?+

Osoba kompetentna wyznaczona przez pracodawcę, która zna wymagania norm PN-EN 1492 i instrukcję producenta. Zawiesia tekstylne nie podlegają UDT, ale wynik przeglądu trzeba udokumentować.

Czy można używać zawiesia bez etykiety?+

Nie. Bez etykiety nie da się ustalić udźwigu, materiału ani normy, dlatego zawiesie wycofuje się z użytkowania.

Czy uszkodzone zawiesie można zszyć?+

Nie należy naprawiać zawiesi we własnym zakresie. Uszkodzone zawiesie trwale się oznacza i niszczy.