ATEX
Strefy zagrożenia wybuchem ATEX 0, 1, 2, 20, 21, 22 – czym się różnią?
Strefa ATEX to nie kolor na rysunku, tylko odpowiedź na pytanie: jak często w danym miejscu może pojawić się mieszanina, która wybuchnie od iskry? Od tej odpowiedzi zależy, jaki sprzęt wolno tam postawić i jak trzeba pracować.
Najważniejsze w skrócie
- Strefy 0, 1, 2 dotyczą gazów, par i mgieł; strefy 20, 21, 22 – pyłów palnych.
- Im niższy numer strefy, tym częściej występuje atmosfera wybuchowa i tym wyższej kategorii urządzeń potrzeba.
- Granice stref wynikają ze źródeł emisji, wentylacji i właściwości substancji – nie z odległości „na oko”.
Jakie są strefy zagrożenia wybuchem?
Podział stref wynika z przepisów i norm PN-EN 60079-10-1 (gazy) oraz PN-EN 60079-10-2 (pyły). Kryterium jest częstotliwość i czas występowania atmosfery wybuchowej.
| Strefa | Kiedy występuje atmosfera wybuchowa | Typowy przykład |
|---|---|---|
| Strefa 0 | Stale, przez długie okresy lub często (gaz, para, mgła) | Wnętrze zbiornika z rozpuszczalnikiem |
| Strefa 1 | Prawdopodobnie podczas normalnej pracy, okazjonalnie | Okolice króćca napełniania, odpowietrzenia |
| Strefa 2 | Nieprawdopodobnie, a jeśli wystąpi – krótkotrwale | Otoczenie połączeń kołnierzowych, pompy |
| Strefa 20 | Obłok pyłu stale, długo lub często | Wnętrze silosu, filtra, młyna |
| Strefa 21 | Obłok pyłu okazjonalnie podczas normalnej pracy | Miejsce zasypu worków, otwierane drzwiczki filtra |
| Strefa 22 | Obłok pyłu nieprawdopodobnie i krótkotrwale | Otoczenie szczelnych przenośników, pył zalegający |
Jak wygląda plan stref zagrożenia wybuchem?
Wynikiem klasyfikacji jest rysunek pomieszczeń i instalacji z naniesionymi strefami oraz opis źródeł emisji. Plan musi być czytelny dla utrzymania ruchu i firm zewnętrznych – to na jego podstawie dobiera się urządzenia i wydaje pozwolenia na prace pożarowo niebezpieczne.
Jakie urządzenia wolno stosować w danej strefie?
Urządzenia do stref muszą mieć oznaczenie Ex i kategorię dopasowaną do strefy. Litera G oznacza gazy, D – pyły.
| Strefa | Dopuszczalna kategoria urządzeń | Przykład oznaczenia |
|---|---|---|
| 0 / 20 | Kategoria 1 | II 1G / II 1D |
| 1 / 21 | Kategoria 1 lub 2 | II 2G / II 2D |
| 2 / 22 | Kategoria 1, 2 lub 3 | II 3G / II 3D |
Jak wyznacza się strefy krok po kroku?
Klasyfikacja jest częścią DZPW i opiera się na danych procesowych zebranych podczas wizji lokalnej.
Substancje
Zbiera się karty charakterystyki: temperaturę zapłonu, granice wybuchowości, klasę pyłu.
Źródła emisji
Wskazuje się miejsca, w których substancja może się uwolnić: zawory, króćce, zasypy, filtry.
Wentylacja
Ocenia się rodzaj i skuteczność wentylacji, bo decyduje o rozmiarze i rodzaju strefy.
Obliczenia i rysunek
Wyznacza się zasięg stref i nanosi je na plan wraz z opisem.
Oznakowanie
Wejścia do stref oznacza się żółtym trójkątnym znakiem Ex.
Źródła i dalsza lektura
Powiązana usługa
Klasyfikacja stref i DZPW
Wyznaczamy strefy na podstawie wizji lokalnej i danych procesu, przygotowujemy plan stref i dokumentację.
Poznaj zakres usługiCzytaj dalej
Powiązane poradniki
FAQ
Pytania związane z tematem
Czym różni się strefa 1 od strefy 2?+
W strefie 1 atmosfera wybuchowa może się pojawić podczas normalnej pracy, w strefie 2 – tylko wyjątkowo i krótko, np. przy awarii uszczelnienia.
Czy pył zalegający tworzy strefę?+
Tak, warstwa pyłu może zostać wzbita i utworzyć obłok, dlatego jest uwzględniana przy klasyfikacji stref 21 i 22. Regularne sprzątanie może zmniejszyć strefę.
Kto może wyznaczyć strefy ATEX?+
Odpowiada pracodawca. W praktyce klasyfikację wykonuje zespół znający proces wraz ze specjalistą ATEX, zgodnie z normami PN-EN 60079-10-1 i 60079-10-2.
Jak oznakować strefę zagrożenia wybuchem?+
Wejścia do stref oznacza się żółtym trójkątnym znakiem z czarnym napisem Ex.