Środki ochrony indywidualnej

Oznaczenia okularów ochronnych – klasa optyczna, odporność i dobór

Przezroczysta szybka nie oznacza uniwersalnej ochrony. Oprawa i wizjer mają własne oznaczenia, a właściwy wybór zależy od rodzaju zagrożenia, energii cząstek i czasu noszenia.

Aktualizacja: 27 września 20269 min czytania

Najważniejsze w skrócie

Oznaczenia wizjera i oprawy opisują różne właściwości i trzeba sprawdzać je razem.
Ochrona przed uderzeniem nie musi zapewniać ochrony przed chemikaliami lub promieniowaniem.
Widoczność, dopasowanie i współpraca z innymi ochronami decydują o rzeczywistym stosowaniu.

Jak czytać oznaczenia wizjera i oprawy?

Oznaczenia mogą identyfikować producenta, klasę optyczną, odporność mechaniczną oraz właściwości filtracyjne. Oprawa zawiera informacje dotyczące konstrukcji i obszaru zastosowania, dlatego nie wystarczy odczytać tylko jednego elementu.

Znaczenie symboli należy sprawdzić w aktualnej informacji producenta i normie właściwej dla produktu. Szczególnie ważne jest rozróżnienie ochrony przed cząstkami, kroplami cieczy, pyłem, gazem oraz różnymi rodzajami promieniowania.

Oznaczenia ochron oczu wg EN 166
Symbol	Znaczenie
1 / 2 / 3	Klasa optyczna – 1 do pracy ciągłej, 3 tylko do krótkotrwałego użycia
S	Zwiększona wytrzymałość – uderzenie kulką 22 mm z prędkością 5,1 m/s
F	Uderzenie o niskiej energii – cząstki 45 m/s (okulary)
B	Uderzenie o średniej energii – 120 m/s (gogle i osłony twarzy)
A	Uderzenie o wysokiej energii – 190 m/s (tylko osłony twarzy)
T	Odporność na uderzenie w skrajnych temperaturach (-5 °C i +55 °C)
3 / 4 / 5	Pole zastosowania: krople i rozbryzgi cieczy / gruby pył / gazy i drobny pył
8 / 9	Łuk elektryczny przy zwarciu / stopiony metal i gorące ciała stałe
K / N	Odporność na zarysowanie / na zaparowanie

Schemat okularów ochronnych Vesta BHP: na zauszniku oznaczenie EN166:2001 FT, CE i nazwa produktu, na soczewce kod 2C-1,2 S 1FT z opisem typu filtra, numeru skali, producenta, klasy optycznej i odporności mechanicznej — Przykład odczytu: oprawa „EN166:2001 FT” wskazuje normę i odporność mechaniczną, a soczewka „2C-1,2 S 1FT” – filtr UV z dobrym rozpoznawaniem barw, numer skali 1,2, producenta, klasę optyczną 1 i odporność FT.

Co oznacza kod filtra, np. 2C-1.2?

Pierwsza część kodu na soczewce to numer skali: cyfra przed myślnikiem określa typ filtra, a liczba po nim – stopień przyciemnienia. Zapis 2C-1.2 oznacza bezbarwną soczewkę z filtrem UV, która nie zniekształca barw, co jest ważne np. przy odczytywaniu sygnalizacji i oznaczeń.

Soczewki ciemniejsze (2.5, 3.1) sprawdzają się w pracy na zewnątrz, ale w hali lub przy słabym oświetleniu ograniczają widoczność. Do spawania stosuje się osobne filtry spawalnicze o wyższych numerach odcienia zgodnie z EN 169 i instrukcją producenta.

Kod filtra i numer odcienia na soczewce
Oznaczenie	Znaczenie
2	Filtr UV (EN 170)
2C	Filtr UV z prawidłowym rozpoznawaniem barw
4	Filtr podczerwieni (EN 171)
5 / 6	Filtr przeciwsłoneczny / przeciwsłoneczny ze specyfikacją ochrony IR (EN 172)
1.2	Soczewka bezbarwna lub żółta
1.7	Soczewka indoor/outdoor (IO), blue blocker
2.5	Soczewka brązowa lub szara
3.1	Soczewka ciemna, lustrzana lub polaryzacyjna

Infografika Vesta BHP porównująca oznaczenia soczewek okularów (2C-1.2 1 FT) i gogli (2C-1.2 1 9 BT): typ filtra 2, 2C, 4, 5, 6, numery odcieni 1.2, 1.7, 2.5, 3.1, klasa optyczna i wytrzymałość mechaniczna — Okulary i gogle mają ten sam schemat kodu soczewki, ale gogle mogą dodatkowo nosić symbole pola zastosowania (np. 9 – stopiony metal) i wyższą odporność BT.

Okulary, gogle czy osłona twarzy?

Otwarte okulary mogą być właściwe przy określonych odpryskach, lecz nie zapewniają szczelności potrzebnej przy pyle lub rozbryzgu cieczy. Gogle lepiej osłaniają przestrzeń wokół oczu, ale wymagają oceny wentylacji i parowania.

Osłona twarzy chroni większy obszar, jednak w wielu zadaniach nie zastępuje ochrony oczu noszonej pod spodem. Zestaw trzeba ocenić jako całość, również z hełmem i ochroną dróg oddechowych.

określ rodzaj, kierunek i energię zagrożenia
sprawdź wymagane pole widzenia i klasę optyczną
oceń szczelność oraz ryzyko zaparowania
potwierdź kompatybilność z pozostałym wyposażeniem

Okulary ochronne, gogle szczelne i osłona twarzy ułożone obok siebie na stole warsztatowym — Od lewej: okulary chroniące przed odpryskami, gogle szczelne przy pyle i cieczach oraz osłona twarzy do zagrożeń o wyższej energii.

Jak utrzymać skuteczność ochrony oczu?

Porysowany wizjer pogarsza widzenie i zwiększa ryzyko zdejmowania ochrony. Środki do czyszczenia oraz sposób przechowywania powinny być zgodne z zaleceniami producenta i nie niszczyć powłok.

Przed użyciem pracownik powinien sprawdzić przejrzystość, pęknięcia, stan mocowania i dopasowanie. Wymiana jest potrzebna, gdy uszkodzenie ogranicza widzenie, szczelność lub deklarowaną odporność.

Powiązana usługa

Ocena ryzyka zawodowego

Pomagamy rozpoznać zagrożenia dla oczu i powiązać je z wymaganiami dla ochron na stanowisku.

Poznaj zakres usługi

Czytaj dalej

Powiązane poradniki

Środki ochrony indywidualnej Oznaczenia hełmów ochronnych

FAQ

Pytania związane z tematem

Czy zwykłe okulary korekcyjne chronią oczy podczas pracy?+

Nie zastępują certyfikowanej ochrony. Można dobrać okulary ochronne korekcyjne albo rozwiązanie przewidziane do bezpiecznego noszenia nad nimi.

Czy osłona twarzy wystarcza przy szlifowaniu?+

Dobór zależy od oceny ryzyka i instrukcji wyposażenia. Osłona twarzy często jest stosowana razem z właściwą ochroną oczu, a nie zamiast niej.